زندگی‌های مشترک در سمنان؛ قربانی اختلافات و انتظارات

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، طلاق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی، پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تأثیر عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی شکل می‌گیرد و پیامدهای آن تنها به زوجین محدود نمی‌شود، بلکه فرزندان، خانواده‌ها و در نهایت ساختار اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

افزایش طلاق می‌تواند نشان‌دهنده مجموعه‌ای از چالش‌ها در حوزه تشکیل و تحکیم خانواده باشد؛ از مشکلات معیشتی و نبود امنیت شغلی و مسکن گرفته تا اختلافات فرهنگی، ضعف مهارت‌های ارتباطی، دخالت اطرافیان و تغییر نگرش نسل جوان نسبت به ازدواج و زندگی مشترک. از این رو، شناخت دقیق عوامل مؤثر بر این پدیده، گامی ضروری برای برنامه‌ریزی مؤثر در راستای کاهش آسیب‌های خانوادگی و تقویت بنیان خانواده به شمار می‌رود.

استان سمنان نیز با توجه به وضعیت آمار طلاق، نیازمند توجه جدی به ابعاد مختلف این مسئله و بررسی ریشه‌های شکل‌گیری اختلافات خانوادگی است. جایگاه این استان در رتبه‌بندی کشوری طلاق، ضرورت بررسی دقیق شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مناطق مختلف آن را دوچندان می‌کند؛ چراکه شناسایی عوامل مؤثر بر فروپاشی زندگی مشترک می‌تواند زمینه‌ساز اتخاذ راهکارهای مناسب برای پیشگیری از طلاق و تحکیم بنیان خانواده باشد.

در همین راستا، در گفتگو با یک مشاور حقوقی خانواده، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر طلاق در استان سمنان، از مشکلات اقتصادی و کاهش مسئولیت‌پذیری زوجین تا تفاوت‌های فرهنگی، دخالت خانواده‌ها و تأثیر فضای مجازی، مورد بررسی قرار گرفته است.

اعظم رحیمی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» با اشاره به تعدد عوامل مؤثر بر طلاق، مشکلات اقتصادی، کاهش مسئولیت‌پذیری برخی زوج‌ها، دخالت خانواده‌ها، اختلافات فرهنگی، مسائل جنسی و تأثیر فضای مجازی را از جمله عوامل مؤثر بر افزایش اختلافات و فروپاشی زندگی مشترک دانست.

وی در تشریح مهم‌ترین عوامل مؤثر بر طلاق در استان سمنان اظهار کرد: نمی‌توان یک عامل واحد را به‌عنوان مهم‌ترین علت طلاق در تمام مناطق استان معرفی کرد؛ چراکه عوامل متعددی در این زمینه دخیل هستند و میزان تأثیرگذاری آن‌ها با توجه به شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مناطق مختلف تفاوت دارد.

وکیل پایه یک دادگستری استان سمنان با اشاره به وضعیت آمار طلاق در استان سمنان افزود: تا جایی که اطلاع دارم، استان سمنان در مقطعی از نظر آمار طلاق رتبه سوم را داشته است. با این حال، برای تعیین دقیق مهم‌ترین عامل طلاق در استان، باید آمار و اطلاعات تخصصی و قابل استناد مورد بررسی قرار گیرد.

مشکلات اقتصادی؛ یکی از عوامل اصلی اختلافات خانوادگی

این مشاور حقوقی خانواده، مشکلات اقتصادی را از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر طلاق در شرایط کنونی جامعه دانست و گفت: مسائل اقتصادی ابعاد گسترده‌ای دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به نبود شغل مناسب، درآمد پایین و ناتوانی در تأمین مسکن و نیازهای اساسی خانواده اشاره کرد.

وی ادامه داد: هنگامی که فرد شغل مناسبی ندارد یا درآمدش برای اداره زندگی کافی نیست، تأمین هزینه‌های مسکن، خوراک، پوشاک و سایر نیازهای خانواده دشوار می‌شود. این وضعیت می‌تواند بر ایفای تعهدات خانوادگی، از جمله تأمین نفقه، تأثیر بگذارد و زمینه‌ساز اختلافات زناشویی شود.

رحیمی با اشاره به کاهش مسئولیت‌پذیری برخی مردان اظهار کرد: به نظر می‌رسد در برخی خانواده‌ها، مسئولیت‌پذیری مردان کاهش یافته است. گاهی زنان در کنار همسران خود کار می‌کنند و بخش قابل توجهی از هزینه‌های زندگی را بر عهده می‌گیرند؛ اما همسرشان برای پیدا کردن شغل یا مشارکت بیشتر در اداره زندگی تلاش کافی نمی‌کند. در چنین شرایطی، برخی زنان به این نتیجه می‌رسند که زندگی مستقل برایشان آسان‌تر از ادامه زندگی مشترک در شرایط موجود است.

افزایش طلاق در برخی مناطق روستایی

این وکیل استان سمنان با اشاره به افزایش موارد طلاق در برخی مناطق روستایی استان گفت: برخلاف تصور گذشته که طلاق بیشتر در شهرهای بزرگ به چشم می‌آمد، اکنون در برخی مناطق روستایی نیز با افزایش این پدیده مواجه هستیم.

وی از مناطقی مانند میامی، کالپوش و نردین نام برد و افزود: ازدواج در سنین پایین، نداشتن آمادگی کافی برای پذیرش مسئولیت‌های زندگی و ضعف مهارت‌های لازم برای اداره خانواده می‌تواند از عوامل مؤثر در بروز اختلافات باشد.

رحیمی ادامه داد: در برخی خانواده‌ها، زنان مسئولیت کار و تأمین بخشی از نیازهای زندگی را بر عهده می‌گیرند، در حالی که مردان مشارکت کافی ندارند. این مسئله می‌تواند به نارضایتی و در نهایت جدایی منجر شود.

تفاوت‌های فرهنگی و بومی؛ زمینه‌ساز اختلافات زوج‌ها

این مشاور حقوقی خانواده درباره نقش تفاوت‌های فرهنگی و بومی در طلاق اظهار کرد: تفاوت‌های فرهنگی، آداب‌ورسوم، باورها و اعتقادات می‌توانند در روابط زوج‌ها تأثیرگذار باشند. هرچه شباهت فرهنگی میان دو خانواده بیشتر باشد، احتمال بروز برخی اختلافات ناشی از تفاوت‌های فرهنگی کمتر خواهد بود؛ هرچند این موضوع به معنای مصونیت زوج‌های هم‌فرهنگ از طلاق نیست.

وی افزود: گاهی اختلافات از همان مراسم خواستگاری، بله‌برون و عروسی آغاز می‌شود. تفاوت در انتظارات خانواده‌ها درباره جهیزیه، شیربها، تهیه وسایل زندگی و سایر رسوم ازدواج می‌تواند به اختلاف منجر شود.

به گفته رحیمی، برای مثال، ممکن است خانواده‌ای انتظار داشته باشد تمام جهیزیه را خانواده عروس تأمین کند، در حالی که خانواده دیگر معتقد باشد بخشی از وسایل زندگی باید توسط داماد تهیه شود. اگر این تفاوت‌ها از ابتدا مدیریت نشود، ممکن است به اختلافات مستمر پس از ازدواج نیز بینجامد.

وی تأکید کرد: این اختلافات در صورت تکرار و حل‌نشدن می‌توانند به‌تدریج شدت پیدا کنند و حتی در دوران عقد یا پس از آغاز زندگی مشترک، زمینه جدایی را فراهم کنند.

دخالت خانواده‌ها و نبود استقلال فکری زوج‌ها

این وکیل، دخالت والدین را یکی دیگر از عوامل مهم اختلافات زناشویی دانست و گفت: دخالت خانواده‌ها در زندگی زوج‌های جوان می‌تواند تأثیر مستقیمی بر روابط آن‌ها داشته باشد. گاهی زوج‌ها، با وجود رسیدن به سن بزرگسالی، مهارت کافی برای مدیریت مستقل زندگی مشترک را کسب نکرده‌اند.

وی افزود: در برخی پرونده‌ها، دخالت خانواده همسر، به‌ویژه خانواده مرد، در تصمیم‌گیری‌های زندگی مشترک مشهود است؛ البته دخالت خانواده زن نیز در بعضی موارد وجود دارد.

رحیمی با اشاره به اهمیت استقلال فکری زوج‌ها اظهار کرد: ممکن است فرد از نظر مالی مستقل باشد و حتی تحصیلات و شغل مناسبی داشته باشد، اما نتواند در برابر فشارهای خانواده تصمیم مستقل بگیرد. چنین وضعیتی می‌تواند در زندگی مشترک مشکل‌ساز شود.

وی برای توضیح این موضوع به پرونده‌ای اشاره کرد که در آن، مردی به دلیل دخالت مادرش از همسر نخست خود جدا شده بود، اما پس از ازدواج مجدد نیز با ادامه همان دخالت‌ها مواجه شد و ازدواج دوم او نیز به جدایی انجامید.

تغییر نگرش‌ها به ازدواج و کاهش آستانه تحمل

رحیمی با اشاره به تغییر نگرش نسل جوان نسبت به ازدواج و طلاق گفت: امروزه برخی جوانان به دلیل برخورداری از استقلال مالی و تغییر انتظارات از زندگی، تمایل کمتری به پذیرش شرایط دشوار در روابط زناشویی دارند. در نتیجه، گاهی مشکلاتی که با گفت‌وگو، گذشت و مشاوره قابل حل هستند، به جدایی منتهی می‌شوند.

وی ادامه داد: به نظر می‌رسد آستانه تحمل برخی زوج‌ها نسبت به گذشته کاهش یافته است. در حالی که بسیاری از مشکلات خانوادگی در گذشته نیز وجود داشته، امروزه بعضی زوج‌ها در مواجهه با کوچک‌ترین ناملایمات، به‌جای تلاش برای حل مسئله، به طلاق فکر می‌کنند.

این مشاور حقوقی خانواده نقش حمایت خانواده‌ها را نیز در این زمینه قابل توجه دانست و افزود: حمایت مالی و عاطفی خانواده‌ها از فرزندان پس از جدایی، در برخی موارد می‌تواند تصمیم به طلاق را برای آن‌ها آسان‌تر کند. البته حمایت خانواده‌ها در شرایط آسیب‌زا و خشونت‌آمیز ضروری است و نباید از اهمیت آن کاسته شود؛ مسئله اصلی، نحوه حمایت و تشویق زوج‌ها به تصمیم‌گیری آگاهانه است.

انتظارات غیرواقع‌بینانه از ازدواج

این وکیل خانواده با تأکید بر ضرورت اصلاح نگرش‌ها نسبت به ازدواج اظهار کرد: گاهی افراد تصور می‌کنند ازدواج باید تمام کمبودهای عاطفی، مالی و شخصیتی آن‌ها را برطرف کند؛ در حالی که ازدواج به معنای مسئولیت مشترک و تلاش دوطرفه برای ساختن یک زندگی است.

وی افزود: ممکن است فرد انتظار داشته باشد همسرش تمام نیازهایی را که در خانواده دوران کودکی برآورده نشده است، جبران کند. چنین انتظاراتی، اگر واقع‌بینانه نباشد، می‌تواند به نارضایتی و اختلاف منجر شود.

رحیمی با اشاره به اینکه ازدواج نباید به‌عنوان راهی یک‌طرفه برای خوشبخت‌شدن تلقی شود؛ بلکه هر دو طرف باید برای ایجاد آرامش، تأمین نیازهای عاطفی و مادی و بهبود کیفیت زندگی مشترک تلاش کنند، بیان کرد: آموزش مهارت‌های ارتباطی، شناخت واقع‌بینانه از ازدواج و آمادگی پیش از تشکیل خانواده می‌تواند در کاهش این مشکلات مؤثر باشد.

مسائل جنسی؛ موضوعی مهم که نباید نادیده گرفته شود

این وکیل خانواده، مسائل جنسی را نیز از عوامل مهم اختلافات زناشویی عنوان کرد و گفت: آموزش ناکافی درباره روابط زناشویی و ناآگاهی زوج‌ها از نیازها و تفاوت‌های یکدیگر می‌تواند به بروز مشکلات جدی در زندگی مشترک منجر شود.

وی افزود: آموزش‌های پیش از ازدواج نباید صرفاً به آزمایش‌های پزشکی و انجام مراحل اداری محدود شود؛ بلکه لازم است آموزش‌های علمی، صحیح و متناسب با سن و شرایط افراد درباره سلامت جنسی، شناخت متقابل، رضایت، ارتباط مؤثر و حل مشکلات زناشویی نیز مورد توجه قرار گیرد.

رحیمی ادامه داد: گاهی زوج‌ها پیش از ازدواج درباره انتظارات و نیازهای خود گفت‌وگوی کافی ندارند و پس از آغاز زندگی مشترک، تفاوت‌های آن‌ها آشکار می‌شود. در چنین شرایطی، مراجعه به متخصصان واجد صلاحیت و استفاده از مشاوره تخصصی می‌تواند به شناخت بهتر مسئله و یافتن راه‌حل کمک کند.

این وکیل خانواده با اشاره به ارتباط برخی اختلافات جنسی با خیانت و جدایی اظهار کرد: مشکلات حل‌نشده در روابط زناشویی ممکن است به تشدید نارضایتی و آسیب‌دیدن اعتماد میان زوج‌ها منجر شود. با این حال، هیچ‌یک از این مشکلات به‌تنهایی خیانت را توجیه نمی‌کند و مدیریت آن‌ها نیازمند مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو و کمک تخصصی است.

تأثیر فضای مجازی بر مقایسه زندگی‌ها و روابط عاطفی

رحیمی، فضای مجازی و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی را از دیگر عوامل مؤثر بر روابط خانوادگی دانست و گفت: نمایش گزینشی و گاه غیرواقعی زندگی افراد در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند زمینه مقایسه زندگی مشترک با زندگی دیگران را فراهم کند.

وی افزود: برخی افراد با مشاهده تصاویر و روایت‌های منتشرشده از زندگی دیگران، تصور می‌کنند دیگران زندگی بهتر و موفق‌تری دارند و در نتیجه، از شرایط زندگی خود ناراضی می‌شوند؛ در حالی که آنچه در فضای مجازی نمایش داده می‌شود، لزوماً بازتاب کامل واقعیت زندگی افراد نیست.

به گفته رحیمی، شکل‌گیری روابط عاطفی خارج از چارچوب زندگی مشترک در فضای مجازی نیز ممکن است به کاهش اعتماد، بروز اختلاف و در نهایت جدایی منجر شود. از این رو، آگاهی درباره استفاده مسئولانه از شبکه‌های اجتماعی و تعیین مرزهای روشن در روابط، اهمیت زیادی دارد.

ضرورت آموزش پیش از ازدواج و تقویت مهارت‌های زندگی

این مشاور حقوقی خانواده در پایان با تأکید بر چندبعدی‌بودن مسئله طلاق خاطرنشان کرد: نمی‌توان افزایش طلاق را صرفاً به یک عامل نسبت داد. مشکلات اقتصادی، ضعف مسئولیت‌پذیری، تفاوت‌های فرهنگی، دخالت خانواده‌ها، انتظارات غیرواقع‌بینانه، مشکلات زناشویی و تأثیر فضای مجازی ممکن است در کنار یکدیگر زمینه بروز اختلافات را فراهم کنند.

وی افزود: برای کاهش طلاق، باید آموزش مهارت‌های زندگی مشترک پیش از ازدواج جدی گرفته شود، جوانان برای پذیرش مسئولیت‌های خانوادگی آمادگی پیدا کنند، خانواده‌ها از دخالت‌های غیرضروری پرهیز کنند و دسترسی زوج‌ها به مشاوره تخصصی و خدمات حمایتی افزایش یابد.

رحیمی تأکید کرد: ازدواج موفق نیازمند شناخت متقابل، مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو، گذشت، واقع‌بینی و تلاش مشترک است و تقویت این مؤلفه‌ها می‌تواند به پایداری خانواده‌ها کمک کند.

انتهای خبر/