روایت خونین، واقعیت ناقص

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» فعال رسانه‌ای در یادداشتی اختصاصی نوشت: در روزهای اغتشاش و ناآرامی، تصویر معمولاً جلوتر از فهم حرکت می‌کند. هنوز کاملا اتفاق رخ داده را درک نکردیم که احساس ما پیش‌تر از قوه تعقل فعال می‌شود. چشم، تصمیم می‌گیرد و عقل، عقب می‌ماند و دقیقاً همین تقدم احساس بر فهم، نقطه‌ای است که بسیاری از روایت‌ها از آن عبور می‌کنند.

 گرچه تصاویر خون‌آلود یا ویدئوهای تکان‌دهنده الزاماً جعلی نیستند، اما عموماً روایتی ناقص‌ از حقیقت‌اند. آنچه دیده می‌شود، فقط یک قاب از اصل ماجراست؛ قابی جداشده از زمان، زمینه و علت. اما حقیقت نه‌تنها یک قاب نیست بلکه خود یک فرآیند است؛ مجموعه‌ای از قبل و بعدها، کنش‌ها و واکنش‌ها و در نهایت علت‌ها و پیامدها…

شاید مسئله اصلی این نباشد که محتوای مورد مشاهده واقعی است یا نه بلکه سؤال مهم‌تر این است که این تصویر چه بخش‌هایی از ماجرا را حذف کرده است؟ چه چیزهایی بیرون قاب مانده‌اند و چرا؟  حواسمان باشد در روایت‌سازی‌های این روز‌ها و اغتشاشات، تصاویر نقش میان‌بُری برای رسیدن هرچه سریعتر به واقعیت را بازی می‌کند و کمتر کسی قبل از نتیجه‌گیری مکث می‌کند تا از خویش بپرسد: قبل از این صحنه چه اتفاقی افتاده؟!

این فیلم از کجا و توسط چه کسی گرفته شده؟! چرا فقط همین چند ثانیه منتشر شده و نه بیشتر؟!  در بسیاری از موارد، حذف آگاهانه بخشی از تصویر، به اندازه نمایش کامل آن اهمیت دارد. تخریب و جنایت دیده نشده و خشونت آغازین حذف می‌شود، حمله به اموال عمومی یا جان مردم سانسور می‌شود و تنها یک تصویر نهایی باقی می‌ماند؛ تصویری که بیشترین بار احساسی را دارد و تصادفی به نمایش درنیامده!

اشک، قدرت تحلیل را کاهش داده و خشم، مسیر روایت را از فهم و تعقل به واکنش تغییر می‌دهد. در چنین فضایی، مخاطب به‌جای دیدن کل ماجرا، تنها با روایتی هرچند جعلی همدل می‌شود؛ روایتی که از قبل برای فرد طراحی شده است…  در زمانه‌ای که رسانه‌ها حقیقت را بخش بخش و انتخابی نمایش می‌دهند؛ دیدن آنچه نشان داده نشده مهم‌تر از دیدن آن چیزی است که مدام تکرار می‌شود.

یادداشت: زینب زارعی

درباره نویسنده

خانم ایزدبخش

سردبیر و خبرنگار سایت گرمسار تایمز

See author's posts